NLP czym jest i czy warto?

O NLP
Z pewnością dużo słyszałaś/eś na temat NLP. Chcielibyśmy Ci krótko wyjaśnić takie terminy jak neurolingwistyczne programowanie (NLP) czy modelowanie oraz to, czym jest, a czym nie jest NLP. Dlaczego warto się zapoznać z tą dziedziną wiedzy. Zacznijmy jednak od początku:

Krótko o NLP
W jednym zdaniu:
NLP to system praktycznej psychologii rozwinięty dzięki obserwacji i analizie działań najskuteczniejszych ekspertów w zakresie wprowadzania pozytywnych zmian u siebie i u innych; dzięki temu dostarcza uniwersalnych metod, które są stosowane w komunikacji międzyludzkiej, rozwiązywaniu problemów, wyznaczaniu i realizacji celów w zróżnicowanych obszarach – od psychoterapii i coachingu, poprzez edukację, aż po zarządzanie i inne dziedziny biznesu.

W kilku zdaniach:
NLP to zarówno system teoretycznych modeli pozwalających rozumieć strukturę doświadczenia i działania człowieka, jak też zestaw praktycznych metod wspomagających konstruktywne zmiany i rozwój.
Dzięki pracom Johna Grindera, Richarda Bandlera, Roberta Diltsa, Davida Gordona, Judith DeLozier, Leslie Cameron-Bandler i wielu innych, NLP stało się syntezą wiedzy stosowanej obejmującej takie dziedziny jak psychologia i psychoterapia, neurologia, lingwistyka, semantyka ogólna1, informatyka, teorie systemów itp.

Oto główne założenia, na których opiera się NLP:

– Ludzie funkcjonują na podstawie własnych „map” rzeczywistości.
– Żadna „mapa” nie jest bardziej prawdziwa niż inne, ale niektóre „mapy” mogą być bardziej użyteczne, a  – inne bardziej ograniczające – zależnie od kontekstu.
– Ci, którzy wykazują największą elastyczność w myśleniu i działaniu, najłatwiej osiągają swoje cele.
– Nie ma niepowodzeń, są tylko skutki naszych działań – lekcje, z których nieustannie możemy się uczyć.
– Każdy człowiek posiada wewnętrzne zasoby potrzebne do rozwiązania swoich problemów i realizacji swoich celów.

Co to jest NLP?
NLP – NeuroLingwistyczne Programowanie – to początkowo kierunek terapeutyczny stworzony przez Richarda Bandlera, Johna Grindera i innych pod koniec lat 70. XX wieku w USA. Najpierw celem jego twórców było „rozszyfrowanie” tajemnicy skuteczności czołowych w latach 70. psychoterapeutów amerykańskich.
Szczególnie zainteresowali się umiejętnościami twórcy terapii Gestalt, Fritza Perlsa, a następnie Virginii Satir – specjalistki w zakresie terapii rodzin, oraz Miltona Ericksona, uchodzącego za mistrza m.in. nowatorsko i niekonwencjonalnie stosowanej hipnoterapii. Każde z tych trojga terapeutów stosowało odmienne metody pracy, opierało się na innych psychologicznych koncepcjach człowieka, każde z nich posiadało inny temperament i cechy osobowości, a jednak mimo tych i wielu innych różnic, wyniki ich pracy były porównywalne i każde z nich uchodziło za mistrza w swojej dziedzinie. To właśnie zagadnienie szczególnie zaintrygowało Grindera i Bandlera.

Postawili więc hipotezę, że istnieje jakiś nienazwany czynnik (lub ich zestaw), który jest wspólny dla wszystkich wybitnych terapeutów, a być może również innych ludzi uchodzących za mistrzów wywierania konstruktywnego wpływu na jednostki czy grupy. Oraz, że prawdopodobnie owi „mistrzowie” sami nie są go świadomi, to znaczy jest on składnikiem ich tzw. nieświadomej kompetencji.

Wnikliwa analiza sposobu pracy trojga słynnych terapeutów (dokonana zarówno na podstawie tzw. obserwacji uczestniczącej, jak też wielokrotnie powtarzanego przeglądu zapisów audio i wideo oraz stenogramów sesji indywidualnych i grupowych prowadzonych przez Perlsa, Satir i Ericksona) doprowadziła Grindera i Bandlera do wniosku, że owym ukrytym czynnikiem, który decydował o geniuszu terapeutycznym, był zestaw wzorców komunikacji werbalnej i niewerbalnej, które pozwalały łatwo nawiązywać dobry kontakt z pacjentami oraz przyczyniały się do wytworzenia przez nich pozytywnego nastawienia do zmiany terapeutycznej.

Bandler i Grinder uporządkowali owe odkrycia, po czym na ich podstawie opracowali szereg prostych, zwięzłych i skutecznych interwencji terapeutycznych.

Większość definicji określa NLP jako interdyscyplinarny system wiedzy o „strukturze subiektywnego doświadczenia człowieka”. Oto kilka tego rodzaju definicji:

NLP to studium efektywności i model sposobu, w jaki ludzie organizują swoje doświadczenie.
(Joseph O’Connor, John Seymour)

NLP to studium subiektywnego doświadczenia, które dostarcza wiedzy na temat tego, w jaki sposób nasze wzorce spostrzegania i myślenia prowadzą do sukcesu lub porażki.
(Peter Wrycza)

NLP to studium doskonałości i model, który wyjaśnia, jak tworzy się struktura ludzkiego doświadczenia, w jaki sposób ludzie programują swoje myśli, emocje i zachowania, a także jaki wpływ nasze procesy neurologiczne i język wywierają na kodowanie, przetwarzanie, magazynowanie i odtwarzanie informacji.
(Bob Bodenhamer, Michael Hall)

NLP jest zbiorem zasad, modeli i narzędzi pomocnych w uczeniu się, komunikowaniu i wprowadzaniu zmiany. Opisuje także, w jaki sposób umysł oraz język (werbalny i niewerbalny) są przez nas używane do przekazywania, formułowania i wyrażania myśli.
(David Molden)
Jedną z najpełniejszych (i z tego względu bardziej rozbudowanych) definicji NLP, która łączy powyższe opisy i przy okazji wyjaśnia znaczenie samej nazwy, dostarcza Robert Dilts:

NLP zawiera zestaw reguł, które pozwalają w unikalny sposób dokonać identyfikacji i analizy kluczowych wzorców wartościowania, zachowania i budowania relacji. Reguły te mają charakter pragmatyczny i mogą być praktycznie testowane. NLP opiera się na prostych wzorcach lingwistycznych, neurologicznych i behawioralnych, które są bardziej podstawowe i bardziej wolne od treści, aniżeli jakikolwiek inny model ludzkiego myślenia i działania. NLP umożliwia dotarcie do procesów umysłowych, które poprzedzają ludzkie działanie i które są warunkiem efektywności. Nazwa Neuro-Lingwistyczne Programowanie wskazuje na integrację trzech różnych dziedzin nauki.

Słowo ‚neuro’ odnosi się do układu nerwowego. Znaczna cześć systemu NLP opiera się na zrozumieniu i zastosowaniu reguł i wzorców funkcjonowania systemu nerwowego. Według NLP myślenie, pamięć, twórczość, kreowanie wizji i wszelkie inne procesy poznawcze są wynikiem programów realizowanych przez system nerwowy. Doświadczenie ludzkie jest kombinacją lub syntezą informacji, które otrzymujemy, i które następnie są przetwarzane przez nasz system nerwowy.

Termin ‚lingwistyczne’ wskazuje z kolei na związek NLP z nauką o języku. W ujęciu NLP z jednej strony język jest wytworem systemu nerwowego, z drugiej jednak – wywiera wpływ i kształtuje aktywność tegoż systemu. To oczywiste, że język jest podstawowym narzędziem wywierania wpływu na neurologię innych ludzi. Tak więc skuteczne interakcje i porozumiewanie się zależą od tego, w jaki sposób używamy języka w celu przekazania instrukcji, stymulowania innych, werbalizowania naszych koncepcji, celów i zagadnień związanych z poszczególnym zadaniem czy sytuacją.

I tu docieramy do pojęcia programowanie. NLP opiera się na idei głoszącej, że procesy uczenia się, operowania pamięcią i twórczość są funkcją neurolingwistycznych programów, które działają mniej lub bardziej efektywnie jako sposoby osiągnięcia określonego celu. To oznacza, że ludzkie istoty wchodzą w interakcje ze światem za pośrednictwem swoich wewnętrznych programów. Reagujemy na problemy i rozwijamy nowe idee zgodnie z programami umysłu, które wcześniej się w nas utrwaliły, przy czym nie wszystkie programy są sobie jakościowo równe. Jedne z nich są bardziej, a inne mniej skuteczne.

Istnieje wiele wspólnych obszarów, które NLP dzieli z innymi dziedzinami, ponieważ czerpie ono obficie z neurologii, lingwistyki, nauk badających procesy poznawcze, a poza tym z nauki o komputerach i teorii systemów. Jego celem jest dokonanie syntezy różnych teorii i modeli naukowych oraz połączenie ich w jeden spójny system.

Czym jest modelowanie?
Większość technik i narzędzi NLP została wypracowana w drodze procesu zwanego modelowaniem. Początkowym dążeniem twórców NLP było modelowanie efektywnych zachowań i poprzedzających je procesów kognitywnych (Grinder i Bandler skupili się najpierw na sposobie pracy najbardziej skutecznych psychoterapeutów lat 70. w USA, później badania te, kontynuowane przez ich uczniów, objęły również przedstawicieli innych dziedzin: twórców, wynalazców, uczonych, przywódców i innych). Proces modelowania obejmuje trzy podstawowe etapy:

– Identyfikacja i analiza procesów czy strategii wewnętrznych poprzedzających i warunkujących daną umiejętność. Wynikiem jest rozpoznanie „programu” poznawczego zapewniającego skuteczne działanie i rozłożenie go na podstawowe elementy składowe.
– Opracowanie narzędzi pozwalających w przystępny sposób przekazywać innym owe strategie efektywności.
– Zastosowanie tych strategii w działaniu.

Dlaczego warto się uczyć?
Poznanie i stosowanie NLP rozwija Twoje umiejętności komunikacyjne oraz interpersonalne. Usprawnia proces postrzegania otaczającej Cię rzeczywistości. Daje gotowe narzędzia rozpoznawania problemów oraz skuteczne techniki ich rozwiązywania w oparciu o skuteczny model osiągania celów. Ulepsza Twoje życie. Poprawia jego jakość. Najważniejsze jednak: daje możliwość wyboru stanów emocjonalnych oraz umiejętności.

Istotą NLP jest zestaw narzędzi, technik, wiedzy pochodzącej z wielu dziedzin współczesnej nauki, umożliwiający efektywny rozwój osobisty. Dlatego właśnie NLP (w swej naturze czerpiące z wielu nurtów, a przez to eklektyczne) daje możliwości do wykorzystania w wielu obszarach życia ludzkiego.

– Terapia – najbardziej podstawowy sposób użycia NLP przez terapeutów różnych nurtów (doczekał się własnego rozwiniętego kierunku psychoterapii NLPt).

– Rozwój osobisty – NLP oferuje wiele bardzo prostych i skutecznych technik poprawiających jakość życia, co potwierdzają setki tysięcy ludzi, którzy kończą kursy Praktyka i Mistrza w ośrodkach NLP rozsianych po całym świecie.

– Coaching – NLP jest świetnie usystematyzowanym zestawem narzędzi umożliwiającym pracę nad udoskonalaniem zachowań ludzi w organizacjach. Systemowe i strukturalne ujęcie zachowań ludzi (zarówno na poziomie umiejętności, jak też przekonań i opinii) stwarza warunki do ciągłego doskonalenia swoich umiejetności (lub podwładnych).

Podsumowując: NLP jest  zestawem zbadanych i zdekodowanych ludzkich EFEKTYWNYCH zachowań, przekonań, wartości oraz umiejętności – inaczej mówiąc, tych dobrych map, dzięki którym inni dopłynęli do celu. Oddzielając poziom treści przekazywanych informacji od struktury – to jak ciało oplatające szkielet, bez którego byłoby tylko bezładnymi mięśniami – umożliwia wpływanie, zmienianie a przede wszystkim ulepszanie naszych własnych zachowań, działań, poglądów.

Tyle ile map, tyle powodów, dla których warto się uczyć NLP. Oto kilka z nich:

– zwiększa Twoje możliwości działania
– tłumaczy, dlaczego pewne działania odbywają się tak, a nie inaczej
– wyjaśnia, co to jest skuteczna komunikacja i jak ją stosować na co dzień
– uczy uczyć się lepszego działania i myślenia
– daje kontrolę nad stanami emocjonalnymi w bardzo prosty sposób (czasami wystarczy spojrzeć na coś inaczej na coś)
– systematyzuje i organizuje spojrzenie na procesy komunikacji (międzyludzkiej oraz własnej)
– zwiększa kreatywność

Nowatorska dziedzina myślenia i komunikowania się, stworzona przez Alfreda Korzybskiego, opierająca się na odmiennych zasadach niż filozofia Arystotelesa, zakładająca lub co najmniej sugerująca wierną odpowiedniość spostrzegania ludzkiego i rzeczywistości, do której się ono odnosi (spostrzeżenia i opisujące je pojęcia = dokładne obicie tego, co spostrzegane). To założenie filozofii arystotelesowskiej zostało dość powszechnie przyjęte w kulturze Zachodu i nadal jeszcze zajmuje w niej poczesne miejsce. Jednak odkrycia nauki i nowe jej teorie rozwinięte w ostatnim stuleciu znacznie zdezaktualizowały ten styl myślenia. Teoria względności, fizyka kwantowa, psychologia poznawcza, konstruktywizm w filozofii i psychologii, rozwój psychoneurologii, kulturoznawstwo porównawcze oraz wiele innych dziedzin wykazały nie tylko niewystarczalność arystotelizmu, ale także palącą potrzebę zaktualizowanego podejścia do ludzkiego poznania, jego możliwości i ograniczeń oraz zastosowania takiego podejścia do komunikacji międzyludzkiej. Semantyka ogólna Korzybskiego, którą można uznać m.in. za meta-kulturowe podejście do poznania i porozumiewania się, jest właśnie odpowiedzią na tego rodzaju zapotrzebowanie. Nic dziwnego, że spotkała się ona z tak wielkim uznaniem na świecie. Są jej poświęcone stowarzyszenia międzynarodowe i instytuty lokalne w Ameryce, Australii i Europie. Niestety, w Polsce dorobek naszego słynnego rodaka nie został jeszcze należycie doceniony. Nie należy mylić semantyki ogólnej z semantyką będącą dziedziną językoznawstwa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *